လူမႈေရးႏွင့္ ပညာေရး ပလက္ေဖာင္း
ေန႔စဥ္ဘဝကုိ ျဖတ္သန္းေနၾကေသာ လူသားတုိ႔၏ ပလက္ေဖာင္းတြင္ အတက္မ်ဳိးစုံ တက္သိနားလည္ၾကသည့္ ပညာရွင္ လူငယ္မ်ားစြာ ရွိေနၾကမည္မွာ အမွန္ပင္ ျဖစ္ပါတယ္။ သုိ႔ေသာ္ စာေရးသူ အေနျဖင့္ လူမႈေရးႏွင့္ ပညာေရး က႑တစ္ခုကုိ ေဆြးေႏြး တင္ျပေပးခ်င္ပါတယ္။
ယေန႔ကမၻာၾကီးမွာ တုိးတက္ေနသည့္ အရာရာတုိင္းသည္ (Social and Education) လူမႈေရးႏွင့္ ပညာေရးေတြကတဆင့္ (Development) တုိးတက္လာျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေနၾကာေစ့ အခြန္ခြါသေလာက္ မလြယ္ကူတဲ့ ပညာေရးႏွင့္ လူမႈေရးဝန္းက်င္မွာ တင္ျပစရာေတြ အမ်ားၾကီး ျဖစ္ေနပါတယ္။ စာေရးသူအေနနဲ႔ျဖင့္ ကုိယ္ သိသေလာက္ အေၾကာင္းအရာေလးေတြ ဆြဲထုတ္ျပီး တင္ျပလုိက္ပါတယ္။
ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ မ်ဳိးဆက္သစ္ (New Generation) လူငယ္ေတြ တစ္ေခတ္ျပီး တစ္ေခတ္ သကၠရာဇ္ေတြ ကုန္ဆုံးသြားေပမဲ့ တုန္႔ျပန္မရွိ ပါးစပ္ပိတ္ နားေထာင္ရတဲ့ ပညာေရးႏွင့္ ပြင့္လင္းမႈ မရွိတဲ့ လူမႈေရး ဝန္းက်င္ထဲ က်င္လည္ခဲ့ရတာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ၾကာျမင့္ခဲ့ရသည္မွာ အားလုံးက အသိပင္ျဖစ္ပါတယ္။
အဲဒီလုိ ေနခဲ့ရတဲ့ ပတ္ဝန္းက်င္ အတုိင္းတာကုိ ၾကည့္မယ္ဆုိလွ်င္ လူငယ္ေတြအေနနဲ႔ ပညာေရး အခြင့္လမ္းေတြ နည္းလြန္းေနခဲ့ရပါတယ္။ သူတုိ႔အားလုံး လြတ္လပ္ေသာ ပညာသင္ၾကားျခင္းေတြ ဆုံးရႈံးသလုိ ျဖစ္ေနခဲ့ၾကပါတယ္။
ယေန႔ တုိးတက္လာသည့္ ႏုိင္ငံ တစ္ႏုိင္ငံရဲ႕ အသက္ေသြးေၾကာသည္ လူမႈေရးႏွင့္ ပညာေရး ေပါင္းစည္းထားျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ မစၥတာလီရဲ႕ စကၤာပူလုိ ႏုိင္ငံကုိ ၾကည့္လွ်င္ ပုိ၍ သိသာသလုိ ေတာင္ကုိရီးယားလုိ ႏုိင္ငံမ်ဳိးက ဒီေန႔ ျမန္မာ့ တီဗီြေတြေပၚမွာ ေခတ္စားေနတဲ့ (Social Films or movies) ေတြကုိ ၾကည့္လွ်င္ သိသာ ထင္ရွားပါတယ္။ သူတုိ႔ႏုိင္ငံေတြမွာ အေျခခံ ေဖာင္းေဒးရွင္း(န္) က ႏုိင္ငံ တစ္ႏုိင္ငံရဲ႕ လူမ်ဳိးေပါင္းစုံ ညီညြတ္ေရး အုတ္ျမစ္ျဖစ္တဲ့ လူမႈေရးႏွင့္ က်ယ္ျပန္႔ေသာ ပညာေရးေတြပင္ျဖစ္ပါတယ္။
ပထမဦးဆုံး လူမႈေရးဆုိတာကေတာ့ (Social means concerning or belonging to the way of life and welfare of people in community) အဖြဲ႔အစည္းဆုိင္ေသာ အသုိင္းဝုိင္းအတြင္းက ဘ၀ေနနည္း ထုိင္နည္း တရာမွ်တျခင္းေတြ (Daily Social Problems) ေန႔စဥ္ လူမႈေရး ျပႆနာေတြ (Concerning the system by which such a community is organized) လူေတြ စုေဝးဖြဲ႔စည္ထားသည့္ စနစ္ႏွင့္သက္ပတ္မႈေတြ (Social Class) လူမႈအဆင့္အတန္းေတြ (living in communities) အဖြဲ႔အစည္းျဖင့္ ေနထုိင္မႈေတြ (A Social club) လူမႈေရး အသင္းေတြႏွင့္ ဘယ္လုိ အသုိင္းဝုိင္းႏွင့္ ေတြ႔ဆုံေနပါေစ အံဝင္ ခြင္က် ဆက္ဆံႏုိင္တာကုိ လူမႈေရးလုိ႔ ေခၚပါတယ္။ လူသားအားလုံးတုိ႔သည္ (Human beings are social beings) လူမႈေရး အသုိင္းဝုိင္းထဲက လူေတြျဖစ္ၾကပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ အားလုံးကလည္း (That is, each one of us lives in a condition of interdependence within society.) လူမႈေရးဆုိင္ရာ အသိုင္းဝုိင္းအတြင္းက အေျခအေနတစ္ခု အေနနဲ႔ မျဖစ္မေန ေနၾကပါရတယ္။
ဥပမာ တစ္ခု အေနနဲ႔ ေျပာရလွ်င္ အေမရိကန္ သမၼတၾကီး လင္ကြန္းေျပာခဲ့သည့္ စကားေလးတစ္ခု ရွိပါတယ္။ အဲဒါကေတာ့ "ရုံးခန္းထဲက ေလညွင္းခံ ပန္ကာ ေအာက္မွာ ခ်ည္း ထုိင္မေနနဲ႔၊ အျပင္ထြက္ျပီး လူေတြၾကားမွာ အမွန္တရားကုိ ရွာပါ။ လူေတြ အေၾကာင္း သိေအာင္ ၾကီဳးစားပါ။ အဲဒါမွ မိမိဌာနႏွင့္ ႏိုင္ငံအတြင္း ဘာေတြျဖစ္ေနသလဲဆုိတဲ့ အေၾကာင္းကုိ အမွန္အတုိင္း သိႏုိင္ပါတယ္။ ဒါဟာ တစ္ခုတည္းေသာ နည္းလမ္း ျဖစ္တယ္။"
လူမႈေရး နယ္ပယ္မွာ ကုိယ္က ေခါင္းေဆာင္ျဖစ္လာလ်င္ ကုိယ္ ထုိင္ေနသည့္ ရုံးခန္းအတြင္းမွာ ဇိမ့္ခံမေနသင့္ပါ။ ေခါင္းေဆာင္ တစ္ေယာက္ျဖစ္လာသည့္အတုိင္း ကုိယ့္ ဝန္းက်င္ႏွင့္ ျပင္ပေလာက လူေတြၾကားမွာ အမွန္တရားကုိ ရွာေဖြျပီးမွ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ေပးပါ။ လုိအပ္ေနသည့္ လူေတြ အေၾကာင္း သိေအာင္ ႀကိဳးစားေပးပါ။ အဲဒီက ရလာသည့္ အေျဖဟာ မိမိဌာနႏွင့္ ႏုိင္ငံအတြင္း ဘာေတြျဖစ္ေနသလဲဆုိတဲ့ အေၾကာင္းအရာကုိ အမွန္အတုိင္း သိလာမည္ ျဖစ္တယ္။ ထုိအရာေတြသည္ ေရြးခ်ယ္မႈ မွန္ကန္ေသာ အေကာင္းဆုံး နည္းလမ္းေကာင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေတြဟာ လူမႈေရးႏွင့္ ပညာေရးေတြမွာ မရွိမျဖစ္ လုိအပ္လာသည့္ အခ်က္အလက္ေတြပင္ ျဖစ္ပါတယ္။
ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ အေနနဲ႔ လူမႈေရးႏွင့္ ပညာေရးတုိ႔ လမ္းေၾကာင္းေပၚတက္လာလုိ႔ ကုိယ္ပုိင္ အသိပညာ အတက္ပညာ၏ အလင္းေရာင္ ေတာက္ပလာသည့္ အခါ လူမႈေရး အသုိင္းဝုိင္းထဲ မျဖစ္မေန ဝင္ေရာက္ပါတယ္။ ကုိယ့္ မာန္မာနေတြကုိ တတ္ႏုိင္လွ်င္ အနိမ့္ဆုံး သုည ေလ်ာ့ခ်ျပီး လူမႈေရး နယ္ပယ္မွာ ပညာေရးဆုိင္ရာ လုပ္ငန္းေတြကုိ လုပ္ေဆာင္ပါမွ တုိးတက္လာမည္ ျဖစ္ပါတယ္။
ဒါေပမဲ့ ပညာ မာန္မာန အသုိင္းဝုိင္း မာန္မာန စည္းစိမ္ မာန္မာန စသည္ေတြကုိ ကုိယ္ သင္ခဲ့ဖူးသည့္ လူ႔ယဥ္ေက်းေတြ၏ အိပ္ယာထက္မွာ သျဂႋဳဟ္လုိက္တာ အေကာင္းဆုံးျဖစ္ပါတယ္။ ကုိယ္က လူမႈေရးႏွင့္ ပညာေရး နယ္ပယ္မွာ ေခါင္းေဆာင္ျဖစ္လာလွ်င္လည္း လူတစ္ေယာက္ကုိ အမိန္႔ေပး ေစခုိင္းေနျခင္းထက္ သူ႔ရဲ႕ ထင္ျမင္ခ်က္ကုိ ယူျပီး လုပ္ေဆာင္လွ်င္ ပုိမုိထိေရာက္ေသာ တုိးတက္မႈ တစ္ခုပင္ ျဖစ္ပါတယ္။
ဒါေတြကုိ ႏႈိင္းယွဥ္ သုံးသပ္ၾကည့္လုိက္ေတာ့ လူမႈေရး ဝန္းက်င္မွာ ပညာႏွင့္ပတ္သက္၍ ျမတ္စြာဗုဒၶသည္ ေအာက္ပါ မွတ္သားဘြယ္ရာ စကားရပ္မ်ားကို မိန္႔ၾကားေတာ္မူခဲ့ပါတယ္။
ပညာသမာ အာဘာ နတၳိ (သံ၊၁၊၆၊ပါ)
ေလာက၌ ပညာႏွင့္တူေသာ အလင္းေရာင္ မရွိ။
ပညာ နရာနံ ရတနံ (သံ၊၁၊၃၃၊ပါ)
ပညာသည္ လူတို႕အတြက္ တန္ဘိုးမျဖတ္ႏိုင္ေသာ ရတနာေရႊအိုး။
စတၱာေရာေမ ဘိကၡေဝ ၾသဘာသာ။ ကတေမ စတၱာေရာ၊ စေႏၵာဘာေသာ သူရိေယာဘာေသာ အေဂၢါဘာေသာ ပေညာဘာေသာ။ ဣေမ ေခါ ဘိကၡေဝ စတၱာေရာ ၾသဘာသာ။ ဧတဒဂၢံ ဘိကၡေဝ ဣေမသံ စတုႏၷံ ၾသဘာသာနံ ယဒိဒံ ပေညာဘာေသာ။ (အံ၊၁၊၄၅၇။)
ပရိသတ္ေလးပါး အုိ ခ်စ္သားတုိ႔... အလင္းေရာင္တို႔သည္ ဤေလးမ်ဳိးတို႔တည္း။ အဘယ္ေလးမ်ဳိးတို႔နည္းဟူမူ --- လ အလင္းေရာင္၊ ေနအလင္းေရာင္၊ မီးအလင္းေရာင္၊ ပညာအလင္းေရာင္တို႔တည္း။ ပရိသတ္ေလးပါး အုိ ခ်စ္သားတို႔ ...အလင္းေရာင္တို႔သည္ ဤေလးမ်ဳိးတို႔တည္း။ ခ်စ္သားတို႔ ...ဤအလင္းေရာင္ ေလးမ်ဳိးတို႔တြင္ ပညာအလင္းေရာင္သည္ အျမတ္ဆုံး ျဖစ္ေပ၏။ (အံ၊၁၊၄၅၇။)
